t.me/aqorda_resmi fotosurati
Qozog‘iston prezidenti Qosim-Jomart To‘qayev mamlakatda tashkil etilishi rejalashtirilayotgan bir palatali parlamentni Qurultoy deb nomlashni taklif qildi. U ushbu tashabbusni har yili yig‘iladigan maslahat organi — Milliy Qurultoy yig‘ilishida ilgari surdi.
To‘qayevning so‘zlariga ko‘ra, Qurultoyning tarixiy ko‘lami va ahamiyati qozog‘istonliklarga «aniq va yaqin». «Umuman olganda, biz mamlakatimiz siyosiy tizimidagi juda muhim davlat institutining ramzi sifatida Qurultoy nomini saqlab qolishimiz kerak, deb hisoblayman», — deya prezident so‘zlaridan iqtibos keltiradi ORDA.kz.
Yangi parlament besh yillik muddatga saylanishi kutilmoqda. U hozirgi 148 o‘rin o‘rniga 145 o‘ringa ega bo‘ladi (Majilisda 98 va Senatda 50). Parlamentni shakllantirishda prezident kvotasi, shuningdek, Qozog‘iston xalqi assambleyasi kvotasidan voz kechish rejalashtirilmoqda.
«Yangi parlamentda eksklyuziv tayinlanganlar bo‘lmasligi lozim, deputatlar barcha uchun yagona qoidalarga muvofiq saylanishi kerak», — dedi prezident.
Parlament raisining uchtadan ortiq o‘rinbosari bo‘lmaydi va qo‘mitalarning umumiy soni sakkiztadan oshmasligi lozim.
To‘qayev shuningdek, deputatlarga prezident taqdimoti bo‘yicha barcha Oliy sud sudyalarini saylash uchun yangi vakolatlar berishni taklif qildi. Hozirda Oliy sud sudyasi lavozimlariga nomzodlar Oliy sud kengashi tomonidan tavsiya etiladi, prezident tomonidan tasdiqlanadi va oxirida Senat tomonidan saylanadi.
To‘qayev mamlakatdagi bir qator ma'muriy tuzilmalarni, jumladan, davlat maslahatchisi lavozimini bekor qilishni taklif qildi. «I'm very sorry» («Men juda afsusdaman»), dedi prezident nutqi paytida uning o‘ng tomonida o‘tirgan davlat maslahatchisi Yerlan Karinga yuzlanib.
Nihoyat, bugungi yig‘ilishda To‘qayev vitse-prezident lavozimini joriy etishni taklif qildi. Prezident uni parlamentning roziligi bilan (ko‘pchilik ovoz bilan) tayinlaydi deb taxmin qilinmoqda. Qozog‘iston vitse-prezidenti xalqaro va ichki tadbirlarda mamlakatni taqdim etadi.
«Davlat rahbari uning vakolatlari doirasini belgilaydi. Vitse-prezident prezidentning ko‘rsatmalariga binoan xalqaro forumlarda va xorijiy delegatsiyalar bilan muzokaralarda Qozog‘iston Respublikasi manfaatlarini himoya qiladi, parlamentda prezident manfaatlarini taqdim etadi, mahalliy va xorijiy jamoat, siyosiy, ilmiy va madaniy tashkilotlar bilan hamkorlik qiladi va prezidentning boshqa ko‘rsatmalarini bajaradi», — dedi To‘qayev.
Shuni ta'kidlash lozim, Qozog‘istonda vitse-prezident lavozimi avvalgi davlat rahbari Nursulton Nazarboyev davrida bo‘lgan. U 1991 yildan 1996 yilgacha mavjud bo‘lgan. Uni egallagan birinchi va yagona shaxs Erik Magzumovich Asanbayev bo‘lgan. U ushbu lavozimni 1991 yil 16 dekabrda — respublika mustaqilligi e'lon qilingan paytdan egallagan. 1996 yil 22 fevralda Nazarboyev Asanbayevni lavozimidan ozod qildi va mazkur lavozim bekor qilindi.
