2026 yilning dastlabki sakkiz oyida Qirg‘izistonda 18 862 ta oilaviy zo‘ravonlik holati qayd etilgan — bu o‘tgan yilning shu davriga nisbatan 32 foizga ko‘p. Bu haqda 24.kg nashri Ichki ishlar vazirligi (IIV) ma’lumotlariga tayanib xabar berdi.
Murojaatlar sonining ortishi oilaviy nizolar zaminida sodir etilgan og‘ir jinoyatlar sonining ko‘payishi bilan birga kechmoqda. IIV ma’lumotlariga ko‘ra, bu davrda oilaviy zo‘ravonlik bilan bog‘liq 26 ta qotillik holati va o‘z joniga qasd qilishga yetkazish fakti bo‘yicha uchta jinoiy ish qayd etilgan.
Huquqbuzarliklar to‘g‘risidagi kodeksning «Oilaviy zo‘ravonlik» moddasi bo‘yicha 6453 ta bayonnoma tuzilgan, ularning 6290 tasi sudga yuborilgan. Sudlar 3299 ta holatda ma’muriy qamoq, 1906 ta holatda jamoat ishlari jazosini tayinlagan. 362 ta holatda davlat ayblovchisining taklifiga ko‘ra 10 ming som (114 dollar) miqdorida jarima belgilangan. Yana 218 ta bayonnoma huquqbuzarlik voqeasi yoki tarkibi mavjud bo‘lmagani sababli tugatilgan.
24.kg qayd etishicha, oilaviy zo‘ravonlik holatlari ko‘pincha femitsid kontekstida ko‘rib chiqiladi. Ayollarni jinsi sababli, jumladan, oilaviy zo‘ravonlik zaminida o‘ldirish mavzusi Qirg‘izistonda hali yetarlicha o‘rganilmagan. Rasmiy statistika vaziyatning to‘liq manzarasini aks ettirmaydi. Shu bilan birga, oilaviy mojarolar natijasida ayollarning o‘ldirilishi bilan bog‘liq ayrim holatlar jamoatchilikda katta aks-sado bermoqda. Masalan, 2026 yil yanvar oyida Batken viloyatining Masaliyev qishlog‘ida erkak oilaviy janjal vaqtida 23 yoshli xotinini bo‘g‘ib o‘ldirgan. Ushbu voqeadan so‘ng o‘sha vaqtda Milliy xavfsizlik davlat qo‘mitasi (MXDQ) raisi bo‘lgan Qamchibek Toshiyev ayollarga maxsus murojaat bilan chiqib, ularni davlat xavfsizligi boshqarmasiga to‘g‘ridan to‘g‘ri murojaat qilishga chaqirgan.
2025 yil oktyabr oyida Qirg‘iziston prezidenti Sadir Japarov oilaviy zo‘ravonlik uchun javobgarlikni kuchaytirish to‘g‘risidagi qonunni imzoladi. Hujjat ma’muriy qamoq muddatini 7 sutkadan 14 sutkagacha oshirdi, tajovuzkorlar ustidan uch oygacha GPS-brasletlar orqali elektron nazorat o‘rnatishni joriy qildi va oilaviy zo‘ravonlik haqidagi moddani «ta’qib qilish» tushunchasi bilan to‘ldirdi.
Qonunchilikdagi o‘zgarishlarga qaramay, muammo dolzarbligicha qolmoqda. 2023 yilda Qirg‘iziston Markaziy Osiyoda ayollar uchun eng xavfsiz bo‘lmagan mamlakat sifatida baholangan: mamlakat «Ayollar tinchligi va xavfsizligi indeksi» hisobotida 177 davlat orasida 95-o‘rinni egallagan. 2021 yil ma’lumotlariga ko‘ra, oilaviy zo‘ravonlik bo‘yicha berilgan arizalarning 7 foizidan ham kami sudgacha yetib borgan.
